تاريخ خبر: سه شنبه20مهر 1389 -4ذی القعده 1431 - 12اکتبر 2010 - شماره 24870
پروفسور ثبوتي، چهره ماندگار فيزيك ايران
آيت‌الله يحيي عابدي


اشاره:

پروفسور يوسف ثبوتي از چهره‌هاي ماندگار عرصه علم كشور و دانشمند معتبر جهاني است.

در ميان آثار و خدمات استاد ثبوتي به جامعه، تاسيس دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است چرا كه دستاوردهاي اين مركز علمي براي كشور شايسته چشم‌پوشي نيست.

فعاليت و اداره دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان از آغاز تاكنون مترادف با نام پروفسور ثبوتي بوده است:

به همين منظور تغيير رياست اين دانشگاه واكنش‌هايي هم در پي داشت.

به دليل شخصيت علمي اين بزرگمرد و خدمات او مطلب زير به همراه اظهارنظرهايي درباره وي ارائه مي‌شود.

***

«وما ادراك من پروفسور ثبوتي» احترازاً از اطاله كلام فقط فرموده مقام معظم رهبري را به هنگام سفر ميمنت اثر ايشان به استان زنجان مي‌آورم:



يك تار موي دكتر ثبوتي 200 ميليارد تومان مي‌ارزد

آيا با موقعيت جهاني اين ابرمرد علم و دانش برازنده بود كه مديران محترم وزارت علوم وضعي به وجود آورند كه ماية افسردگي و دلشكستگي مردم استان زنجان را كه عشق به خاندان عصمت و طهارت و همچنين شهادت بزرگترين افتخار آنان است فراهم آورند؟! انجام اين تصميم راههاي بهتري داشت كه نه تنها كسي افسرده و دلشكسته نمي‌شد بلكه عاشقان حسيني خود جلسه توديع و معارفه مي‌گرفتند و نويسنده نيز با شركت خود در آن جلسه دست هر دو را مي‌بوسيد. نميدانم گرهي را كه مي‌شود با ناخن گشود چرا به دندان مي‌اندازند؟ توجه ندارند كه احياناً دندانشان مي‌شكند؟!



اندر احوالات چهره ماندگار فيزيك ايران

پروفسور يوسف ثبوتي، اول شهريور ماه 1311 در خانواده‌اي فرهنگي در شهر زنجان به دنيا آمد. وي پس از اتمام تحصيلات مقدماتي در زادگاهش، در سال 1329 به‌طور همزمان در دو رشته كشاورزي و فيزيك دانشگاه تهران پذيرفته شد كه به دليل علاقة وافر به فيزيك، اين رشته را براي ادامه تحصيل انتخاب كرد.

ثبوتي پس از پايان تحصيلاتش در آزمون نقشه‌برداري قبول شد و به صورت رايگان به ياري دكتر حسين‌ كشي افشار شتافت. پس از چندي با معرفي ايشان، وارد دانشگاه تورنتو (كانادا) شد و موفق به اخذ درجه كارشناسي ارشد از آن دانشگاه گرديد.

پروفسور ثبوتي پس از آن به دانشگاه شيكاگو راه يافت و به تحصيل اختر فيزيك نزد استادان صاحب‌نامي همچون سوبر امانيان، چاندراسكار، وچمبرلن پرداخت.

او در سال 1342 مدرك دكتراي تخصصي خود را در اين رشته دريافت كرد و براي تدريس با سمت استادياري، رهسپار دانشگاه نيوكاسل انگلستان شد.

ثبوتي پس از مدتي به ايران بازگشت و چندي بعد با سمت دانشياري در دانشگاه شيراز به كار مشغول شد. فعاليت وي در دانشگاه شيراز سرآغاز تحولات جديدي در دستگاه آموزش عالي ايران بود. نظام ترمي ـ واحدي كنوني از دستاوردهاي دكتر ثبوتي براي نظام آموزشي كشور است.

وي در سال 1348 در يك فرصت مطالعاتي به دانشگاه پنسيلوانيا رفت و ضمن تحقيقات به تدريس در آن دانشگاه پرداخت. او پس از مدتي به ايران بازگشت و علاوه بر تدريس در دانشگاه صنعتي شريف، در سال 1351 طرح تأسيس رصدخانة ابوريحان بيروني شيراز را ارائه داد. اين رصدخانه كه در سال 1356 افتتاح شد، بزرگترين رصدخانه فعال ايران است.



چهره ماندگار در سال 80

پروفسور ثبوتي در ادامه فعاليت‌هاي علمي خود، دورة دكتري نجوم را در دانشگاه بنيان گذاشت و زمينه تحصيلات تكميلي براي علاقه‌مندان اختر فيزيك را در دانشگاه شيراز فراهم كرد. وي همچنين با پيگيري‌هاي فراوان، مركز تحصيلات تكميلي در علوم پاية زنجان را در سال 1370 تأسيس كرد.

دكتر ثبوتي در ايجاد انجمن نجوم ايران در سال 1375 كه با تلاش چند اخترشناس حرفه‌اي ايران محقق شد، نيز نقش مهمي برعهده داشت.

از استاد ثبوتي بيش از 50 مقالة پژوهشي در مجلات علمي بين‌المللي منتشر شده است. اين پژوهشگر خستگي‌ناپذير در عرصة فيزيك و نجوم، علاوه بر دريافت عنوان نويسنده كتاب سال جمهوري اسلامي و مدال پژوهشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، در سال 2000 ميلادي به دليل فعاليت‌هاي مستمر علمي به دريافت مدال ويژة آكادمي علوم جهان سوم نائل شده است.

وي فعاليت‌هاي علمي ديگري از جمله محقق ارشد انستيتوي نجوم و اختر فيزيك دانشگاه آمستردام هلند، محقق مدعو مركز نجوم و اختر فيزيك دانشگاه شيكاگو آمريكا، استاد مدعو بخش فيزيك دانشگاه نورث ايسترن بوستون آمريكا و عضو وابسته مركز بين‌المللي فيزيك نظري (تريست‌ ايتاليا) نيز داشته است.

دكتر يوسف ثبوتي، مؤسس و رئيس مركز تحصيلات تكميلي در علوم پايه زنجان از سال 1370 تاكنون بوده و همچنين عضو هيأت مؤسس انجمن فيزيك ايران، عضو هيأت مؤسس انجمن نجوم ايران، عضو شوراي همكاري‌هاي علمي و بين‌المللي وزارت فرهنگ و آموزش عالي نيز بوده است.

وي فعاليت‌هاي ديگري از جمله عضويت در جامعه منجمين آمريكا، انجمن بين‌المللي نجوم، هيأت مشاوران مجله علوم و تكنولوژي ايران، هيأت تحريريه مجله علوم و تكنولوژي ايران، هيأت مشاوران مجله فيزيك ايران، آكادمي علوم جهان سوم، فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران، شوراي علمي مركز بين‌المللي فيزيك نظري (تريست‌ ايتاليا)، شوراي عالي كتابخانه منطقه‌اي علوم و تكنولوژي شيراز نيز داشته است.

اين چهره ماندگار كشور تاكنون توانسته است افتخارات زيادي از جمله مدال پژوهشي وزارت علوم در سال 1357، جايزه كتاب سال رياست جمهوري اسلامي ايران در سال 1374، جايزه توآس در سال 2000، جايزه خوارزمي در سال 1379 و انتخاب به عنوان چهره ماندگار در سال 1380 را كسب كنند.



واكنش مجمع نمايندگان استان به يك جابجايي

در پي بركناري پروفسور يوسف ثبوتي از رياست دانشگاه علوم پايه زنجان، مجمع نمايندگان نيز با ارسال نامه‌اي خطاب به وزير علوم، تحقيقات و فناوري نسبت به اين تصميم واكنش نشان داد.

در نامه مجمع نمايندگان استان خطاب به وزير علوم، تحقيقات و فناوري آمده است: استاد ثبوتي يك چهره علمي ماندگار و شناخته شده براي جامعه علمي كشور است و عملكرد چند ده ساله او در حوزه آموزش، پژوهش و مديريت اجرايي، بر اساتيد، دانشجويان و نخبگان كشور پوشيده نيست.

مؤسس و پايه‌گذار دانشگاه تحصيلات تكميلي در علوم پايه زنجان كه در طي حدود 20 سال گذشته با سرعت به يك دانشگاه تراز اول كشور و شناخته شده در سطح بين‌الملل تبديل شد، راه‌اندازي دوره‌هاي فوق‌ليسانس و دكترا، تأليف مقالات بديع در سطح بين‌الملل در زماني كه اينگونه كارها كمتر مرسوم بوده است و خدمات شايسته ديگري كه در شرح حال و زندگينامه ايشان آمده است، اينها همه در حالي است كه او هيچ علاقه‌اي به شهرت و قهرمان شدن و زياده‌گويي و خود بزرگ‌ بيني ندارد و هميشه مي‌گويد ما آدم‌هاي معمولي هستيم، نابغه نيستيم فقط بايد زياد تلاش كنيم و باور كنيم در كنار هايزنبرگ، شرودينگر، نيوتن و ... محمد، علي، نقي، تقي هم مي‌توانند در توليد علم و فناوري نقش داشته باشند.

در بخش ديگري از اين نامه آمده است: شخصيت محبوب و مهربان او كه پس از مدت‌ها او را در دل بسياري از اساتيد، دانشجويان، كارمندان، خيرين، معتمدين، مردم عادي، فرهنگيان، بازاريان و ... جاي داده است، برعكس برخي از مديراني كه در اندك زماني دل‌آزار مي‌شوند، پس از سال‌ها مديريت، از او فردي دوست‌داشتني، صادق، بي‌ريا، جدي، بدون سروصدا و كارآمد معرفي كرده است. به‌طوري كه امروز خبر بركناري وي در اولين ساعات و به سرعت بين مسئولين، معتمدين، اساتيد، دانشجويان، كارمندان، بازاريان، سايت‌ها، اعضاي شوراي شهر، رسانه‌ها و مردم كوچه و محله پيچيد و موجي از نگراني را بين مردم ايجاد كرد.

نمايندگان مردم استان در اين نامه تأكيد كردند: اظهار نارضايتي طيف وسيعي از مردم از اين جابه‌جايي نشانگر اين است كه اين تصميم علي‌رغم اينكه از اختيارات وزير است، لكن به درستي اتخاذ نشده است، در اين دانشگاه به دليل ساختار خاص آن، نه مشكل سياسي وجود داشت و نه مشكل صنفي. اگر هم چيزي اتفاق مي‌افتاد به احترام دكتر ثبوتي اغماض مي‌شد. مديريت در سطح خوب انجام مي‌شد. خيرين از داخل و خارج استان به احترام مقام علمي و دلسوزي دكتر ثبوتي در سطح بالايي حمايت مي‌كردند. كارمندان با انگيزه‌هاي ستودني كار مي‌كردند.

مقام معظم رهبري در سفر خود به استان زنجان فرمودند يك تار موي دكتر ثبوتي 200 ميليارد تومان مي‌ارزد. رؤساي جمهوري گذشته و حال از او تقدير كرده‌اند. انجمن فيزيك ايران در كنفرانس سال 1381 از او تجليل بياد ماندني كرده است و در پايان اين نامه تأكيد شده است: خدمات دكتر ثبوتي به زنجان به گونه‌اي است كه نام ثبوتي با زنجان عجين شده است. بخشي از ارتقاء علمي استان و كشور مديون فارغ‌التحصيلان و اساتيد تراز اولي است كه از دستگاه تحصيلات تكميلي در علوم پايه زنجان فارغ‌التحصيل شده‌اند. اساتيد اين دانشگاه كه برخي به عنوان دانشمندان جهاني مطرح‌اند به عشق ثبوتي در زنجان جمع شده‌اند و ... . اين‌ها و خدمات ديگر دكتر ثبوتي، موجب شده است كه دانشجويان و اساتيد جوان، امروز راه پيشرفت علمي كشور را بشناسند و در تحقق اسناد بالادستي كشور در حوزه توسعه علمي و دانش بنيان بكوشند.

تكريم و تقدير از ثبوتي‌ها علاوه بر اينكه در آداب و سنن علمي ما ريشه‌اي ديرينه دارد، لازمه تحقق اهدافي است كه در نقشه راه علمي كشور براي رسيدن به جايگاه برتر علمي در منطقه ترسيم شده است.

بركناري مديراني در اين سطح، آن هم با عجله و غفلتاً و به نحوي كه نه مدير ارشد استان، نه نماينده محترم ولي فقيه در استان، نه مجمع نمايندگان استان و نه حتي فردي كه به عنوان جايگزين انتخاب شده است از آن اطلاع ندارند، با سنت فوق‌الذكر و با روح اسناد بالادستي كشور سازگاري ندارد و نتيجه آن ايجاد يأس و بي‌انگيزگي در دانش‌آموزان، دانشجويان و اساتيدي است كه دكتر ثبوتي را الگوي خود مي‌دانند. اعضاي مجمع نمايندگان استان به اين نحوه تصميم‌گيري وزير محترم اعتراض دارد و آن را موجب خسارت مادي و معنوي براي استان و كشور مي‌داند.



پروفسور ثبوتي در حد پروفسور حسابي

فرزند ارشد آيت‌الله العظمي سيد عزالدين حسيني زنجاني نيز در واكنش به خبر بركناري رئيس دانشگاه علوم پايه زنجان حضور افرادي همچون پروفسور ثبوتي در زنجان را ضروري دانست و گفت: بايد احترام شايسته اين شخصيت حفظ شود.

آيت‌الله سيدمحمد حسيني با اشاره به اينكه پروفسور ثبوتي داراي شخصيت جهاني است، افزود: وي تنها به زنجان اختصاص ندارد و بايد عنوان كرد كه دكتر ثبوتي يكي از افتخارات استان مي‌باشد.

اين مدرس عالي حوزه علميه، تصريح كرد: جايگاه چهره‌اي همچون پروفسور ثبوتي در حد پروفسور حسابي است و اين چهره ماندگار كشور شايسته هرگونه تجليل و احترام است.

آيت‌الله حسيني زنجاني با يادآوري اينكه بايد وجود افرادي همچون پروفسور ثبوتي را در زنجان مغتنم شمرده و از وجود آنها استفاده كرد، تأكيد كرد: بايد شرايطي فراهم گردد كه فعاليت‌هاي گسترده علمي ايشان توسعه يابد، تا علم از زنجان به ديگر نقاط صادر گردد.



جايگاه رفيع ثبوتي در حافظه تاريخي مردم زنجان

منزلت و جايگاه رفيع استاد ثبوتي در عرصه علم و دانش كشور و نيز دنيا بر كسي پوشيده نيست و سابقه افتخارآميز وي در طول چندين دهه فعاليت علمي در حوزه‌هاي آموزش، پژوهش و مديريت اجرايي از ثبوتي چهره‌اي محبوب و دوست داشتني براي همه اقشار مردم ساخته است، لذا مردم هم اين محبت و احترام خود به وي را بارها به انحاي مختلف ابراز كرده‌اند.

علاقه و اعتماد مردم زنجان به اين چهره علمي ماندگار كشور به گونه‌اي است كه مشاركت در رشد، توسعه و بالندگي دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه در زمينه‌هاي مختلف به صورت يك اهتمام اساسي براي مردم زنجان درآمده و به روش‌هاي گوناگون از قبيل وقف اموال، كمك‌هاي مالي و صرف وقت و تجربه در تحقق اين آرمان ملي همكاري نموده‌اند و اگر امروز شاهد اين واقعيت هستيم كه اين مركز علمي بر تارك همه مراكز آموزش و پژوهشي كشور مي‌درخشد، دليل آن فقط و فقط شخص استاد ثبوتي و علاقه و احترام ويژه مردم زنجان نسبت به وي مي‌باشد و به ياد داشته باشيم كه خشت نخست بالا رفتن چنين بناي رفيعي در شهر ما نيز با بلند همتي اين استاد فرزانه در مايه گذاشتن از بضاعت محدود و فروش خانه شخصي‌اش فراهم آمده است.

بديهي است كه اين رابطه و علاقه برآمده از عناوين رسمي و مشاغل اداري نبوده و اين استاد بزرگ همواره در حافظه تاريخي مردم قدرشناس زنجان جايگاهي رفيع و درخور خواهد داشت.

و پر بيراهه نيست كه اگر گنبد سلطانيه را نماد تمدن و فرهنگ اسلامي در اين ديار بدانيم، از ثبوتي نيز بايد به عنوان نماد علم دوستي و عالم‌پروري مردمان ديار شيخ اشراق ياد كنيم.

بخشي از سخنان دكتر سعدالله نصيري نماينده مردم زنجان و طارم در مجلس شوراي اسلامي و شاگرد و همكار پروفسور ثبوتي در دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان را درباره دکتر ثبوتي مي‌خوانيم:



يك تار موي دكتر ثبوتي 200 ميليارد تومان مي‌ارزد

استاد ثبوتي 20 سال پيش مركز تحصيلات تكميلي در علوم پايه زنجان را كه در سال‌هاي اخير به دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان ارتقاء يافت با 10 دانشجوي فوق ليسانس فيزيك بنيان گذاشت، او طبق عادت هميشگي در حين جديت در محيط كار با دانشجويان رفتاري پدرانه داشت. در سفري كه همان ايام به كشور آلمان براي شركت در يك كنفرانس علمي داشتيم او همزمان كه براي اعضاي خانواده خود سوغاتي مي‌خريد به ياد دانشجويان مركز نيز بود. اين روحيه منحصر بفرد استاد ثبوتي است كه در كنار تدريس خوب و راهنمايي موثر در موضوعات پژوهشي كه نشان از توان بالاي فكري و ذهني ايشان دارد، دانشجويان و شاگردانش را شيفته خود مي‌كند. تعداد كثيري از تربيت‌يافتگان مكتب استاد ثبوتي كه در داخل و خارج از كشور در كسوت استادي هستند هنوز به وجود اين شخصيت عزيز عشق مي‌ورزند. اين علاقه فقط در بين شاگردان او نيست، بلكه همه افرادي كه حتي كمتر شناختي هم از اين مرد ميدان علم و اخلاق دارند. چنين علاقه‌اي را در خود احساس مي‌كنند.

استاد ثبوتي با پشتكاري بي‌نظير در اندك زماني توانست دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه زنجان را كه خود بنيان گذاشته بود به يك مركز علمي و پژوهشي پويا و خوشنام در كشور و در سطح بين‌المللي تبديل كند. اساتيد توانمندي كه به عشق استاد ثبوتي در اين دانشگاه گرد آمده‌اند از دانشمندان شناخته شده‌اي هستند كه مدال‌ها و افتخارات متعدد بين‌المللي را از آن خود كرده‌اند. گروه فيزيك دانشگاه زنجان كه يكي از گروه‌هاي خوب كشور شده است پيشرفت خود را مديون فارغ‌التحصيلان توانمند اين دانشگاه است. اكنون اساتيد تربيت شده اين دانشگاه در اغلب دانشگاه‌هاي كشور مثل شريف، تهران، علم و صنعت، اميركبير، شهيد بهشتي، شيراز، اصفهان، مشهد، تبريز، كرمان، كردستان، گيلان و غيره به تدريس و تحقيق مشغولند. آنهايي كه فقط يك گروه كوچكي را آنهم در دانشگاهي آماده به راه انداخته‌اند مي‌توانند ابعاد قابل تحسين تلاش‌هاي استاد ثبوتي درك كنند.

همين تلاش‌ها و صدور علم و اساتيد برجسته از اين دانشگاه است كه نام زنجان را در مجامع علمي داخلي و خارجي اعتبار داده است. اجراي طرح‌هاي ملي، تدريس در سطح آخرين يافته‌هاي علمي دنيا، حضور فعال در مجامع بين‌المللي، حمايت منطقي از دانشجويان، ايجاد يك محيط آرام و بدور از هو و جنجال كه لازمه يك مركز پژوهشي است همه و همه از عواملي است كه به تدريج استان زنجان را به پايگاهي با برند علم و فناوري ارتقاء داده است. نگاه هوشمندانه مقام معظم رهبري به حوزه علم و فناوري و تاكيدات مستمر معظم له به اهميت اين موضوع را، در توجه خاص ايشان به اساتيد برجسته و صاحب نام و چهره‌هاي ماندگار مي‌توان فهميد خطه دانش‌پرور زنجان كه همچون استاد ثبوتي‌ها، استاد روزبه‌ها، استاد افشارچي‌ها و... را پرورانده است كه همگي جزو فرزانگان علم و اخلاق بوده‌اند به ياد دارد كه رهبري در سفر به استان فرمودند: «يك تار موي دكتر‌ثبوتي 200 ميليارد تومان مي‌ارزد.» معظم‌له از منزلت اجتماعي، سابقه علمي، خدمات دلسوزانه و آثار گرانقدر استاد ثبوتي باخبر بودند كه در جمع عظيم مردم چنين فرمايشي را فرمودند اي كاش تكيه‌كنندگان بر اريكه مديريت علمي كشور و مسئولين استان زنجان و مدعيان ولايت‌مداري اين سنت حسنه را درك كرده بودند و آنرا در تصميمات و رفتار خود اعمال مي‌كردند تا نيازي به هزينه كردن از آبروي نظام براي جبران خسارت‌هاي مادي و معنوي ناشي از تصميمات ناپخته آنان نباشد. اي كاش در تصميم بركناري استاد ثبوتي از رياست دانشگاه، به علاقه خيرين استان و خارج از استان كه ميلياردها تومان به اعتبار استاد در اين دانشگاه هزينه كرده‌اند، توجه مي‌شد.

اي كاش علاقه دانشجويان دانشگاه كه همواره او را «پدر ثبوتي» خطاب مي‌كنند مدنظر قرار مي‌گرفت. اي كاش علاقه مردم كوچه و محله كه به حضور ثبوتي در رأس اين دانشگاه دل‌خوش كرده بودند اهميت داده مي‌شد. اي كاش به رابطه عاطفي اساتيد اين دانشگاه به استاد ثبوتي كه تاثير آن در آموزش و پژوهش و تربيت فرزندان اين دانشگاه نقش انكارناپذير دارد توجه مي‌شد.

آيا در دنيا كم داريم افرادي كه خود بنيان‌گذار دانشگاه و يا مراكز پژوهشي بودند تا پايان عمر حتي بصورت سمبليك آنجا را اداره كرده‌اند. بعنوان مثال مرحوم عبدالسلام پاكستاني كه بنيان‌گذار مركز خوشنام و موفق ICTP در شهر تريست ايتاليا بود، حتي تا پايان عمر سراسر موفقيت‌آميز خود كه افتخار جامعه مسلمانان شيعه بود سوار بر ويلچر به دفتر خود مي‌آمد و هر چند قائم مقام او كارهاي مديريت را رتق و فتق مي‌كرد، لكن اين مركز از اعتبار و نام او بهره‌مند بود.

چه دليلي داشت كه دانشگاهي آرام در شهري كه به پايتخت شور حسيني معروف است و اين مردم پاك‌سرشت به رئيس اين دانشگاه علاقه‌مند بودند و به دليل ساختار خاص اين دانشگاه كه حدود 500 نفر دانشجوي دكترا و ارشد دارد، تصميمي گرفته شود كه چند روز وضعيت عادي شهر را مختل كنيم و مردم را اعم از بازاري، كسبه، صاحبان صنعت، اساتيد، دانشجويان را آزرده‌خاطر سازيم و به نام تصميم حاكميت، مردم را به نظام بدبين نماييم و با روشي توهين‌آميز و با هتك حرمت حريم دانشگاه وانمود كنيم كه زحمات دلسوزان اين جامعه كه عمري را در تربيت فرزندان اين مرز و بوم در سطح عالي و بي‌وقفه تلاش كرده‌اند، بي‌مقدار و بي‌ارزش است و بعد از تصميم اشتباه خود به رفتاري كه شبيه نوش‌داروي بعد از مرگ سهراب است متوسل شويم. آيا با اين رفتارها احساسات جريحه‌دار شده مردم التيام مي‌پذيرد. چه ضرري از جانب اين مرد بزرگ متوجه كشور بود كه مستحق اين گونه قدرنشناسي و رفتار توهين‌آميز باشد. چرا بايد اين نظام تاوان تصميم ناپخته‌اي را بدهد كه تصميم‌گير آن در مقابل سؤال نمايندگان مردم استان پاسخي براي آن ندارد و اين تصميم از طرف مديران استان تصميم حاكميت تلقي گردد و آن را به هر روش ممكن لازم الاجرا بدانند و براي توجيه اعمال نادرست خود دانشجويان را متهم به بهره‌برداري سياسي و دانشجو نما بودن بكنند. آيا اين دانشجويان گناهي جز ابراز علاقه به استادشان مرتكب شده بودند كه توصيه حضرت رسول اكرم(ص) و ائمه اطهار است؟ چه حرفي مي‌زدند و چه شعاري جز سكوت مي‌دادند كه اين اتهامات بر آنها زده مي‌شود؟ اصلاً در 20 سال عمر اين دانشگاه كوچك‌ترين حركت سياسي و صنفي از طرف دانشجويان صورت گرفته است؟ اين چه نوع احترام گذاشتن به مردمي است كه عشق به حضرت اباعبدالله(ع) و اهل بيت مكرم او در دلشان موج مي‌زند. چه اشكالي داشت وزير محترم علوم، تحقيقات و فناوري در اين تصميم با مجمع نمايندگان استان، با استاندار استان، با امام جمعه محترم و نماينده ولي فقيه در استان مشورتي مي‌كردند و براساس اين مشورت‌ها از اختيار قانوني خود استفاده مي‌كردند؟ مطمئنم اگر اين مشورت‌ها مي‌شد ايشان حتي در صورت جابجايي استاد ثبوتي اين كار را به اين روش وهن‌آميز انجام نمي‌دادند. كما اينكه در ملاقاتي كه پس از اتخاذ تصميم‌شان با ايشان داشتم به اين موضوع اذعان نمودند. اين عجله و شتاب براي بركناري مردي كه سابقه درخشان او بر جامعه علمي كشور شناخته شده است چه ثمري داشت؟ آيا اين اعمال جز اينكه احوال مردم استان را به هم بريزد كه گروه گروه با صدور اعلاميه و جمع‌آوري امضاء مخالفت و اعتراض خود از اين تصميم اعلام مي‌دارند، حاصلي داشت؟ اگر اين تصميم دلايلي دارد كه مصالح نظام و كشور در آنست وزير محترم آنرا در پاسخ به سؤال نمايندگان مردم استان بفرمايند و مطمئن باشند كه اعضاي مجمع نمايندگان استان كمتر از ايشان به خير و صلاح مملكت نمي‌انديشند و اگر در اين كار خيري باشد از آن استقبال خواهند كرد و دل‌هاي آزرده مردم استان و دوستداران استاد ثبوتي را در مقابل حوادث اخير تسلي خواهند داد و آنها را به سهم خود به صبر و تحمل دعوت خواهند نمود. والسلام و ان الله مع الصابرين.



پاسخ پروفسور ثبوتي در يك گفتگو

به گزارش اكونيوز، «پروفسور ثبوتي» در اولين مصاحبه اختصاصي‌اش با رسانه‌ها، به «خبر آنلاين» گفت كه تاكنون هيچ حكمي به جز حكم بركناري‌اش دريافت نكرده است و در صورت دريافت نيز «وقت» همكاري در مشاغل جديد را ندارد. با اين وجود طبق اعلام وزارت علوم، اين دانش آموخته دكتراي اخترفيزيك از دانشگاه شيكاگوي ايالات متحده به عضويت در هيئت امناي زنجان، هيئت مميزه مركزي علوم پايه، فني و مهندسي، كشاورزي و دامپزشكي و هيئت مميزه دانشگاه تحصيلات تكميلي علوم پايه منصوب شده است. از سويي به دليل اعتراضات دانشجويان، پروفسور ثبوتي در مراسم معارفه رئيس جديد دانشگاه حاضر نشد و اكنون نيز در خانه به سر مي‌برد. وي درباره برنامه‌هاي آينده‌اش به «خبر آنلاين» مي‌گويد كه تا زماني كه وقت زندگي دارد، تدريس خواهد كرد. وي همچنين از كساني كه اخباري را درباره نحوه مديريت وي منتشر كرده‌اند انتقاد كرد و به صراحت، معاون وزير علوم را به چالش كشيد. گفت‌وگوي حضوري ما را با اين استاد تمام دانشگاه در منزل ايشان واقع در زنجان را مي‌خوانيد.

جناب پروفسور، ظاهراً بركناري شما حرف و حديث‌هاي زيادي را در پي داشته است. خودتان در اين باره چه مي‌گوييد؟

دلم مي‌خواهد هرچه زودتر اين موضوع‌ها جمع شود. من از اين حرف‌ها دل خوشي ندارم.

شما كه خودتان استعفا نداديد؟

از دانشگاه علوم پايه زنجان؟

بله، اين طور كه وزير علوم اعلام كرده است، تعدادي از رؤساي دانشگاه‌ها كه اخيراً عوض شده‌اند، خودشان استعفا داده‌اند.

من استعفا ندادم و كنار گذاشته شدم.

براي اين بركناري‌ها دليلي مانند ارتقاي سطح علمي دانشگاه‌ها بيان شده، بركناري رؤسا چقدر در روند ارتقاي سطح علمي كشور مؤثر است؟

فكر مي‌كنم حداقل در دانشگاهي كه من مسئولش بودم اگرچه افرادي نخواهند اوضاع را وارونه نشان بدهند، استادان و دانشجويان به قدري بالغ هستند كه كار علمي خودشان را بكنند.

يعني مي‌فرماييد اين بركناري در دانشگاه‌ها تاثيري ندارد و دانشجو كار خودش را ادامه مي‌دهد؟

از طرف دانشگاهي كه مسئولش بودم اين حرف‌ها را مي‌زنم. بقيه جاها را خبر ندارم. تا به حال جز معلمي كار ديگري نكرده‌ام. اين كه سياست كلي وزارتخانه چه بوده را هم، نه در بندش بوده‌ام و نه علاقه‌اي داشتم كه ببينم در وزارتخانه چه مي‌گذرد.

پس دليل اصلي اين بركناري‌ها كه در يك ماه، بيست و چند رئيس دانشگاه و مركز پژوهشي را ناگهان عوض مي‌كنند، چيست؟

مقداري از اين تغييرات طبيعي است و يك مقدار هم به ذوق و تفكر مسئول بالاتر برمي‌گردد كه به آن‌ها كاري ندارم. مخصوصاً در اين روزها حوصله اين حرف‌ها را ندارم و مي‌خواهم موضوع جمع شود.

ترجيح مي‌دهيد بعد از بركناري، در مناصبي كه وزير علوم براي شما در نظر گرفته است، كار كنيد؟

حكمي دست من نرسيده است و اگر هم برسد، بايد بگويم اين‌ها كارهايي بود كه 20 سال پيش انجام مي‌دادم و فكر نمي‌كنم وقتش را داشته باشم كه بخواهم دوباره كارهاي سابق را از سر بگيرم.

پس با اين حساب براي بازنشستگي چه طرحي داريد؟

بازنشستگي يك چيز است كه حقوق دولت را بگيري و در خانه بماني و اينكه ايامت را چگونه بخواهي بگذراني،‌ يك چيز ديگر. من يك ماشين خودكارم كه تنظيم شده‌ام فقط معلمي كنم و اين را ادامه خواهم داد تا زماني كه وقتم تمام شود.

گويا در مراسم معارفه رئيس جديد، اعتراضاتي شده، شما در جريان هستيد؟

من در هيچ كدام از جلسات نبوده‌ام و نپرسيد چه چيزي در آن جلسات گذشته است. آن‌هايي كه بودند هم، تا مي‌توانستند هرچه دلشان خواست گفتند. از آن‌ها بپرسيد كه هركس چيزي مي‌گويد. در حال حاضر نيز بايد بگويم رئيس فعلي دانشگاه تحصيلات تكميلي از لحاظ علمي، اخلاقي، تعهد كاري و مديريت آدم بسيار موجهي است و من او را از هر لحاظ قبول دارم.

ـ يكي از انتقادات اساسي به مديريت شما، تعداد دانشجوي 600نفر دانشگاه بود. منتقدان مي‌گفتند اين دانشگاه ظرفيت بسيار بيشتري دارد. چرا اين تعداد دانشجو را تربيت مي‌كرديد؟

اساسنامه دانشگاه تحصيلات تكميلي زنجان برمبناي كيفيت در آموزش نوشته شده است، به علاوه دانشجوي دكترا و كارشناسي ارشد تربيت كردن فرق مي‌كند با اين كه در كلاسي را باز كني و 50 نفر دانشجو را در آن رها كني تا آخر ترم به هر كدام از آن‌ها مدرك دانشگاهي بدهي و بگويي به جامعه برگردند. افرادي كه اين حرفها را مي‌زنند، از زير و بم مسائل تربيت دانشجوي دكترا و فوق‌ليسانس خبر ندارند.

- ولي كساني كه اين حرف‌ها را مي‌زنند در بالاترين سطوح تصميم‌گيري وزارتخانه مديريت مي‌كنند؟

خب، چه كار كنم؟

- يعني مي‌گوييد آنها از نحوه تربيت دانشجو خبر ندارند؟

آن كسي كه گفته بايد در دانشگاه تحصيلات تكميلي هزاران نفر را پذيرش كرد، از آموزش و تربيت دانشجوي دكترا خبر ندارد، حالا هركس مي‌خواهد باشد.

- با اين وجود فكر نمي‌كنيد بعد از شما به تعداد دانشجويان دانشگاه تحصيلات تكميلي زنجان اضافه شود و به همان حدي كه مي‌خواهند برسد؟

اين را كه بايد از رئيس جديد بپرسيد.

- آقاي دكتر، بهتر است ازمسائلي بپرسيم كه مي‌گويند در زمان تصدي شما در دانشگاه وجود داشت.

منظورتان كدام مسائل است؟

- مثلاً موضوع نداشتن حراست و دفتر نمايندگي رهبري در دانشگاه؟

اينها هم اطلاعات غلطي است كه در اين روزها خيلي مي‌گويند. حراست ما در سال اول تاسيس دانشگاه، زير نظر دانشگاه زنجان، اداره مي‌شد. در سال دوم به ما گفتند يك نفر را به عنوان حراست مستقل خود معرفي كنيد. شخصي معرفي شد و بعد، ايشان مراجعه كرد و از ما اتاق و دفتر و امكانات خواست و ما در اختيار ايشان قرار داديم. يك نفر را هم به عنوان كارمند و نيروي انساني خواست كه آن را هم به ايشان داديم. اين شخص دو ماه ماند و چون خانم كم سن و سالي بود و سنش از تمام دانشجويان دانشگاه كمتر بود، ديد كسي موردي ندارد كه بخواهد تذكر بدهد، اين بود كه گذاشت و رفت. دو سال ايشان نبود و بعد هر چه مانديم هيچ خبري نشد. دفتر و امكاناتش را همان‌طور نگه داشته بوديم و ايشان خودش مراجعه نكرد. اين مسأله حراست ما بود. درباره موضوع نمايندگي دفتر مقام معظم رهبري در دانشگاه نيز شخصاً حداقل دو بار به حجت‌الاسلام محمديان رئيس دفاتر نمايندگي مقام معظم رهبري در تمام دانشگاه‌ها كه با همديگر آشنا و دوست هستيم، گفت‌وگو كردم. با ايشان دو بار در فرصت‌هايي كه در گردهمايي رؤساي دانشگاه‌هاي سراسر كشور تشكيل شده بود، ملاقات كردم و خواهش كردم نمايندگي به دانشگاه ما اختصاص بدهد. ايشان فرمودند چون تعداد دانشجوي شما اندك است و ما هم نيرو نداريم، نمي‌توانيم شخصي را مستقلاً به شما بدهيم، خودتان از طرف ما نماينده باشيد. ولي اين روزها در بوق و كرنا كرده‌اند كه ثبوتي نگذاشته نهاد مقام معظم رهبري و حراست در دانشگاه باز شود. لابد مي‌خواهيد درباره نمازخانه و مسجد هم بپرسيد؟

- اگر شما مي‌فرماييد كه ما گوش مي‌دهيم؟

مي‌گويند دانشگاه ما مسجد و نمازخانه ندارد. اين گفته هم راست نيست. همين دو ماه پيش حاج‌آقا ابوترابي، نايب رئيس مجلس شوراي اسلامي در ديداري كه از استان زنجان داشتند، تشريف آوردند دانشگاه و در نمازخانه دانشگاه ما نماز خواندندو ما هم به اتفاق 25 دانشجوي دختر و پسر و چند تن از اعضاي هيأت علمي پشت سر ايشان نماز خوانديم. مسجد ما از سال گذشته احداث شده و طبقه دوم آن هم از شش ماه پيش شروع شده كه كارش در شرف اتمام است.

- حالا كه صحبت به اينجا رسيد، بد نيست درباره تعدادي از اعضاي هيأت امنايي كه شما معرفي كرديد و به دليل سكولار بودن رد صلاحيت شدند نيز بپرسم. اين نيز واقعيت ندارد؟

هيأت امناي ما بين دانشگاه تحصيلات تكميلي زنجان و دانشگاه زنجان مشترك است. من يادم نمي‌آيد چه كساني را معرفي كرده‌ايم. براي من اشخاص علي‌السويه هستند. يك موردي را دقيقاً خاطرم هست كه با رئيس دانشگاه زنجان ليست را مشتركاً تصويب و به وزارت علوم معرفي كرديم. ديگر نمي‌دانم براي سكولار بودن يا چيز ديگري بود كه اين مسائل اتفاق افتاد. خاطرم نيست.

- فكر مي‌كنيد، چه دليلي براي كنار گذاشتن شما وجود داشت؟

ببينيد! آقاي دكتر خواجه‌سروي، معاون محترم فرهنگي وزارت علوم، امروز گفته كه در 20 سال گذشته، هيچ وزيري جرأت نكرده بود پايش را بگذارد در دانشگاه تحصيلات تكميلي زنجان و من گفتم اگر شهيد هم بشوم بايد بروم و ثبوتي را از آنجا بردارم و رئيس دانشگاه را عوض كنم. حقيقت اين است كه در طول 20 سال گذشته، دوستان زيادي كه بعضاً وزير هم بوده‌اند، تشريف آوردند و در دانشگاه خدمتشان بوديم. از جمله در ابتداي تأسيس دانشگاه در حدود 20 سال پيش، آقاي دكتر معين وزير اسبق علوم تشريف آوردند و در جشن 10 سالگي دانشگاه نيز ايشان مجدداً به دانشگاه آمدند. آقاي دكتر توفيقي كه مدت سمت وزارت علوم را عهده‌دار بود، يكي از جلسات هيأت امناي مشترك دانشگاه زنجان و ما را، در محل دانشگاه ما برگزار كرد و ايشان رئيس بود.

همچنين آقاي دكتر زاهدي، وزير سابق علوم در سفر دوم رياست جمهوري به استان زنجان، ساعت11 شب كه وارد زنجان شدند، مستقيماً قبل از همه به دانشگاه ما تشريف آورده و شام خوردند.

ساعت يك و نيم صبح، متوجه شدند كه چراغ‌هاي دانشگاه روشن است و دانشجويان دكترا مشغول كار هستند، تشريف بردندو با دانشجوياني كه بيدار بودند صحبت كرده و از مشكلات دانشگاه پرسيدند.

شب را در ميهمانسراي دانشگاه ما خوابيدند و بعد از اداي نماز صبح و صرف صبحانه براي تشكيل جلسات هيأت دولت از دانشگاه ما تشريف بردند.

فقط ما افتخار نداشتيم آقاي دكتر دانشجو را در دانشگاه تحصيلات تكميلي زنجان زيارت كنيم. اين روزها قرار نيست راستگويي مد روز باشد.



منابع:

-1 هفته‌نامه «البرز خرم» مورخ 9شهريور 1389 شماره 157، ص3و4.

-2 روزنامه «مردم نو» مورخ 14 شهريور 1389 شماره 1771 صفحه آخر.